Samenleving

De impact van een prothese op een mensenleven

2 juni 2015
Door: mijnLeuven | Foto's: mijnLeuven
Het verhaal van Karolien Van Hoof, die na een ongeval haar been moest laten amputeren.

Een interview met iemand die een prothese draagt, da’s niet niets. Zeker niet aangezien mijn kennis hierover niet echt uitgebreid was. Maar het interesseerde me wel. Wat houdt dat in, zo’n prothese? Welke impact heeft zo’n amputatie op je leven? Met een heleboel vragen trok ik naar Leuven station. Op een terrasje in de zon wachtte een mooi meisje mij op. Ze had blinkende ogen en een stralende glimlach; ik kon amper geloven dat zij degene was die ik zou interviewen. Ik merkte niets vreemds aan haar. Het viel me op dat ik onbewust met vooroordelen zat, en met nog meer vragen dan voorheen. Ons gesprek heeft mij veel bijgeleerd. Op medisch en wetenschappelijk vlak, maar vooral ook over het leven. Het verhaal van Karolien Van Hoof (18), da’s er eentje dat ik nooit zal vergeten.

ONE STEP AT A TIME
"Toen ik op mijn twaalfde op scoutskamp vertrok, veranderde mijn leven. Voor veel jongeren is zo’n scoutskamp een ervaring die je voor altijd bijblijft. Dat was mijn toenmalig kamp ook, maar wel om een heel andere reden... We waren met de groep op tweedaagse; je weet wel, zo’n trip waarbij je rondtrekt in de Ardennen en een plaats zoekt om te overnachten door bij mensen aan te kloppen. Heel leuk en gezellig allemaal. Tot ik met enkele vrienden door een dunne veldweg stapte die aan een gracht grensde en omgeven was door velden en bossen. Plots kwam er een tractor in volle vaart op ons af. Achter de tractor hingen lange touwen waarmee boeren hooi of stro samenbinden. Normaal gezien hangen die touwen vast, maar bij deze tractor was het systeem kapot en bengelden ze in het rond.”

"Met een veel te hoge snelheid raasde de tractor onze richting uit. We sprongen aan de kant, maar de boer had ons niet gezien en reed gewoon voorbij. Ik liep als laatste in de rij en was net te laat om hem te ontwijken... Eén van de touwen raakte verstrikt rond mijn voet, waardoor ik zo’n driehonderd meter over de weg gesleept werd. Ik ben in de gracht gevallen, er terug uitgesleept... Allemaal dingen die ik me pas achteraf herinnerde, want het moment waarop alles gebeurde, was voor mij lang een zwarte vlek. Ik herinner mij niet eens de pijn meer. En dat terwijl ik zodanig verwond was dat de huid op mijn benen en achterste eigenlijk weggeschraapt was.”

“Op een bepaald moment, toen ik over de grond gesleurd werd, botste ik met mijn hoofd tegen een laag muurtje naast de beek. Door de schok kwam mijn voet los van mijn lichaam. Ik weet het, dat klinkt heel vies en pijnlijk. Maar op het moment van mijn ongeluk dacht ik alleen maar ‘ik hoop dat ik snel dood ben’. Een aantal omstanders hebben toen mijn leven gered. Ik werd in allerijl naar het dichtstbijzijnde ziekenhuis afgevoerd.”

Er zijn momenten geweest waarop ik heel diep zat
- Karolien

“Toen mijn ouders het nieuws hoorden, zijn ze natuurlijk meteen afgekomen. De chirurgen wilden mijn voet in eerste instantie terug aan mijn been naaien, maar daarvoor was het al te laat. Door al het vuil in mijn wonde was alles geïnfecteerd. Mijn voet was aan het afsterven. Daarom werd beslist mijn hele onderbeen te amputeren. Op het moment zelf besefte ik amper wat er aan het gebeuren was. Ik kreeg nadien van mijn ouders te horen dat ik extreem koel reageerde. Ik was dan ook erg verdoofd door de gebeurtenis en de medicatie.”

“Er werden protheses op maat gemaakt voor mij, en opeens nam mijn leven een ingrijpende wending. Ik zal mijn eerste schooldag op de middelbare school nooit vergeten. Alle eerstejaars hebben stress voor die beruchte dag. Maar voor mij was deze dag extra memorabel; ik zou mijn schooljaar starten in een rolstoel. Gelukkig zijn mijn echte vrienden mij altijd blijven steunen. Ze hebben altijd goed voor mij gezorgd en ik ben nooit gepest geweest. Toch zijn er momenten geweest waarop ik heel diep zat. Een meisje in de puberteit is iets heel kwetsbaars. En als je dan nog eens zonder je eigen been door het leven moet... Ik had het soms zo moeilijk dat ik mezelf verminkte. Daarom heb ik psychologische hulp gezocht.”

Mijn prothese is een soort filter, ik weet meteen welke mensen respect hebben voor mij
- Karolien

“Beetje bij beetje kwam ik er weer bovenop. Vooral dankzij een stabiele vriendengroep, een vriendje dat mij door alles heen trok en een familie die mij door dik en dun steunde. Ondertussen kan ik zeggen dat ik mijn trauma verwerkt heb en dat ik alles een plaats heb kunnen geven. In het begin was het allemaal nogal wennen. Ik ben ontelbare keren naar het revalidatiecentrum in Pellenberg moeten gaan en heb véél protheses gepast. Bij elk ongemakje werd de prothese meteen aangepast. Ik heb er ook meerdere; eentje voor in mijn vrije tijd, eentje voor tijdens het zwemmen... Doorheen de jaren ben ik zelfs de voordelen van mijn ‘vals been’ gaan inzien. Ik kan er tatoeages op zetten en wanneer ik ze beu ben, bestel ik gewoon een ander been (lacht). Ik heb heel symbolisch de tekst ‘One step at a time’ laten tatoeëren. Een zin die zowel letterlijk als figuurlijk veel betekenis heeft voor mij. Ik heb in het begin van mijn revalidatieproces namelijk veel kinesitherapie en andere therapieën gevolgd om opnieuw – stap voor stap – te leren lopen en functioneren. Vooral emotioneel heeft dat mij bij momenten veel moeite gekost. Maar zoals ik al eerder zei, ben ik eindelijk door die fase heen.”

“De vele therapieën en consultaties bij de psycholoog zijn afgerond en ik ben van mezelf gaan houden. Ik zal mij niet meer inhouden om bij mooi weer in een kort shortje rond te lopen, mensen moeten mij maar aanvaarden zoals ik ben. Mijn prothese is eigenlijk een soort filter in mijn leven; ik weet meteen welke mensen echt respect voor mij hebben. Want hoe dan ook ben ik nog altijd dezelfde ‘Karo’ als voor mijn ongeval.”

Ik zal mij niet inhouden om bij mooi weer in een shortje rond te lopen
- Karolien

GESPREK MET EEN EXPERT
Dr. Charlotte Kiekens - Kliniekhoofd Fysische Geneeskunde en Revalidatie

Wanneer is een amputatie nodig?
“Wanneer er onherstelbare weefselschade is. In 80 tot 90 procent van de gevallen wordt een been geamputeerd omwille van een slechte doorbloeding. Iets wat voorkomt bij mensen met vaatproblemen. Maar ook bij een plet- of verkeersongeval of een kwaadaardig gezwel.”

Wat komt er voor de patiënt bij kijken?
“Als het kan, dan bereiden we de patiënt voor door uit te leggen wat er gaat gebeuren. Na de amputatie krijgen ze een korte revalidatie zonder prothese, gevolgd door een fase van wondheling waarbij de patiënt thuis is. Wanneer de zwelling afgenomen is, kan er een liner, een soort siliconen kous, over de arm- of beenstomp. Enkele weken later nemen we de maat voor de prothese. In het revalidatiecentrum leert de patiënt dan met de prothese functioneren.”

Krijgt elke patiënt een prothese?
“Neen, alleen wanneer de patiënt revalideerbaar is. Om met een beenprothese te kunnen lopen, moet je een goede conditie hebben. Bij hart- en vaatpatiënten met een zwakke ademhaling en hartfunctie lukt dat vaak niet. Er zijn trouwens verschillende prothesen. Een cosmetische prothese dient vooral voor het uitzicht, terwijl bv. een bionische handprothese wordt aangestuurd door armspieren, waardoor je zelfs de vingers apart kan bewegen.”

Is psychologische begeleiding noodzakelijk?
“De patiënt krijgt na de amputatie altijd minstens één keer de psycholoog te zien. Nadien hangt het ervan af hoe de patiënt alles verwerkt. Sommigen aanvaarden de situatie vrij snel, vooral als de amputatie goed voorbereid werd. Voor een slachtoffer van bv. een aanrijding is het vaak moeilijker.”

Hoe kan je een vriend(in) met een prothese steunen?
“Wees begripvol en praat erover als hij of zij dat wil. Probeer ook samen dingen te doen en doe wat je vroeger deed. Denk niet te snel dat hij of zij niet meer zal kunnen sporten, want eigenlijk kan je veel doen met een prothese. Je steun is heel belangrijk!”

Meer info: www.uzleuven.be/revalidatiecentrum

2 juni 2015
Door: mijnLeuven | Foto's: mijnLeuven